Trommels of trompetten

Mannen zijn diep van binnen jagers en vrouwen verzamelaars. Die oeroude taakverdeling is in ons brein gebeiteld. Dat biedt geweldige mogelijkheden om de huidige leiderschapscrisis op te lossen.

Machtige leiders doen geregeld foute dingen. Leiders nemen onbegrijpelijke risico's terwijl ze gemakkelijk op een minder avontuurlijke wijze aan hun gerief kunnen komen. Hoe kunnen de Bill Clintons, Strauss Kahnen en Berlusconi's zo stom zijn? Voor een belangrijk deel valt dit toe te schrijven aan de aard van hun werk. Een leider moet dagelijks vele zware beslissingen nemen en altijd beheerst en verantwoordelijk handelen. Dit kan zijn wilskracht volledig uitputten waardoor hij soms toe geeft aan een verleiding – een vluggertje, een vierde whiskey of een sigaret – die hij onder andere omstandigheden gemakkelijk zou weerstaan. Ieders wilskracht kent nu eenmaal z'n breekpunt.
Maar er is meer aan de hand want veel machtige leiders laten het niet bij een enkele misstap. Zij ontwikkelen een overdreven positief zelfbeeld, maken grof misbruik van hun positie, handelen corrupt, verrijken zich excessief en zijn extreem agressief. Een aantal vervalt zelfs tot zelfverheerlijking, hangt de borst vol met medailles of ontbloot deze te pas of te onpas. Het zijn net gorilla baasjes. Die terroriseren ook hun vele vrouwen, kinderen, broertjes en neven en schuwen daarbij geen geweld. Zij zwellen letterlijk op van trots en paraderen, trommelen en brullen wat af. Olifant- en orka-leiders doen hier niet aan maar dat zijn dan ook vrouwtjes. Hun mannen worden alleen voor de paring getolereerd. De rest van hun leven worden zij uit de groep geweerd. Als olifanten elkaar tegenkomen klinkt vrolijk getrompetter en wordt er allervriendelijkst geknuffeld. En ook van orka's is bekend dat hun groepsleven vredig en relatief harmonieus verloopt.
Is het onvermijdelijk dat machtige zoogdier mannetjes zich zo misdragen en moeten onze mannen dus ook verbannen worden naar de periferie van onze gemeenschappen? Krijgen wij het pas gezellig met elkaar onder leiding van een ervaren matriarch?
Het is een wetenschappelijk feit dat machtige leiders egocentrischer worden, zij pakken graag het laatste koekje van de schaal. De flinke hoeveelheid testosteron in hun bloed speelt daarbij een belangrijke rol. Nu hebben mannelijke zoogdieren van nature al veel meer van dit stofje in hun bloed dan vrouwelijke waardoor zij meer risico's nemen, wel van een robbertje vechten houden, graag op avontuur uitgaan en vrijwel altijd aan sex denken. Het bezit van macht verhoogt het testosteron niveau in het bloed ook nog, wat weer zorgt voor een hogere opname van dopamine in het beloningscentrum in de hersenen van de oppermachtige man. Kortom, macht voelt, evenals cocaïne, lekker en het is verslavend. Dit is een feit en een griezelige gedachte want menig medisch specialist, politicus of directeur bezit het in overvloed en soms tientallen jaren achtereen. Macht kan de persoonlijkheid van leiders echt veranderen en, net als een andere verslaving, leiden tot ernstige beoordelingsfouten, emotionele problemen en ontremming. In extreme gevallen kunnen tirannen, verslaafd aan hun dagelijkse testosteron/dopamine shot niet anders dan kinderen maken, zich laten toejuichen en onderdanen doden.
Hiertegen zijn slechts twee kruiden gewassen:
Bescherm leiders tegen de effecten van een toxisch testosteron niveau door hen om de paar jaar te vervangen en houdt hen in de tussentijd scherp in de gaten.
Stel als leider een ervaren vrouw aan. Evenals olifant- en orka dames geven de Beatrixen, Clintons en Merkels uitstekend leiding. Dames van middelbare leeftijd met voldoende reserves om hun wilskracht, ook onder zware omstandigheden, op peil te houden. Oma's die heetgebakerde mannen hun plaats durven te wijzen.
Maar zijn vrouwen dan niet egocentrisch en machtsbelust, behangen zij zich niet graag met de versierselen van hun positie? Natuurlijk wel maar dat bereiken zij al op jonge leeftijd door een rijke, avontuurlijke of invloedrijke man aan de haak te slaan. De machtsstrijd bij vrouwen gaat vaak om de aandacht van invloedrijke mannen en die strijd is op middelbare leeftijd al lang gestreden. Graag als hoogste baas een grootmoeder.

© Roelke Posthumus, 2013