Graaien

Opgetogen toont de presentator van het TV journaal de eerste hanenkammen van het seizoen. Voorlopig is het gedaan met de rust in het bos. Dagelijks zal ik stuiten op bukkende oma's, vrouwen van middelbare leeftijd, die precies weten waar zij naar eekhoorntjesbrood en schapenbuisjeszwam moeten zoeken. De stevige blote benen in rubberlaarzen gestoken, stropen zij dagelijks de bosbodem af. Om paddenstoelen te verzamelen en om bosbessen, bramen en vossenbessen te plukken. Met uitpuilende tassen en manden gaan zij 's avonds op huis aan. Heel Scandinavië wordt in de nazomer vakkundig kaal geplukt.

De Noordse jam fabrieken proberen de ijverige oma's te snel af te zijn door cohorten buitenlanders tijdig het bos in te sturen want arme jonge mannen plukken even vlijtig als autochtone oma's.
De pers houdt traditiegetrouw scherp in de gaten of al dit buitenlands gepluk niet uit de hand loopt. Elk jaar melden de kranten wel een misstand met Roemenen, die niet voldoende betaald krijgen of blijken Somaliërs of Thailanders onder valse voorwendsels naar de Noordse bossen gelokt zijn, waar zij in lekkende tentjes moeten bivakkeren. Inmiddels weten de allochtone plukkers precies wat hen te doen staat bij het eerste teken van mogelijke compensatie voor doorstaan leed: abrupt stoppen met plukken en poseren voor de camera's. En zo blijft er elk jaar gelukkig genoeg oogst over voor de autochtone vrouwen.

Het fanatieke gepluk van oma's is essentieel voor de samenhang in de Noorse en Zweedse samenlevingen. Want familie en vrienden zijn weliswaar bereid gigantische afstanden af te leggen, om zich op hoogtijdagen rond de dis op de ouderlijke boerderij te verzamelen, maar dan moet deze wel vol staan met zelf gegraaide heerlijkheden uit het bos.
Wild met vossenbessen en gebakken trechtercantharellen is wel het minste evenals romige crème met gele moerasframboos oftewel molte.

De moerasframboos is een verhaal apart. De bleke oranje vrucht smaakt in de verte een beetje naar perzik maar vooral naar niets. Scandinaviërs zijn er dol op.
Nu kost het nogal wat moeite om voldoende molte te verzamelen want de vruchtjes groeien niet in trossen en elke plant levert slechts een paar vruchtjes op. Bovendien gedijt de molte uitsluitend op natte en onherbergzame plekken en is deze maar eventjes rijp. Voor je het weet zijn de vruchtjes waterig en smaken schimmelig. Precieze timing, kennis van het landschap en veel geduld zijn dus cruciaal voor het aanleggen van een flinke wintervoorraad. Kortom, met de molte oogst valt voor een oma echt eer in te leggen.
Nu mag je niet maar zo onbegrensd rijpe bomen oogsten dus waarom zou dit wel mogen met cantharellen en bessen, die toch ook een aanzienlijke economische waarde vertegenwoordigen? Regelmatig breekt er dan ook oorlog uit tussen grondeigenaren en commerciële plukkers over de geldigheid van het allemans recht voor de bessen- en paddenstoelenoogst. Zo hebben de kleinschalig graaiende oma's weer vrij spel.

© Roelke Posthumus, september 2013