Koffie mèt

Scandinaviërs drinken sloten koffie. Liefst gebrouwen in een zwart geblakerde ketel boven een open vuurtje. Percolator-, espresso- of filterkoffie is ook goed mits het resultaat zwart en sterk is. Suiker en melk hoeft er niet in want er hoort altijd een baksel bij.
Koffie is in Noorwegen en Zweden geen bakkie troost of sociaal glijmiddel en wordt niet, zoals in Nederland, te pas en te onpas geserveerd bij vergadering of bespreking. Regelmatig zaten we dan ook op een droogje na een urenlange rit door een winterstorm. En niet in de wachtkamer van de tandarts of bij een gesprek ten stadhuize maar bij een makelaar of een autohandelaar. Beroepsgroepen die toch belang hebben bij het welbevinden van hun klanten. We maakten zelfs mee dat een ambtenaar of verkoper zichtbaar genoot van zijn laatste slokjes terwijl wij, al uren in een cafeïne dip, naar zijn plastic bekertje staarden. We hebben nu altijd een volle thermoskan bij ons of wippen aan bij een koffiehuis om de hoek waar je zo vaak mag bijschenken als je wenst.
Word je bij de buren uitgenodigd dan is de situatie geheel anders. Elke Scandinavische vrouw tovert routineus vele heerlijke wafels en taarten op tafel en die dienen alle geproefd en met koffie weggespoeld te worden. De meeste vrouwen hebben een baan en een gezin maar bakken is hun tweede natuur en dat doen ze gewoon tussendoor. Onlangs ontdekte ik dat hun geheim schuilt in het bezit van een oude, nog door hun grootmoeder gebruikte, Elektrolux keukenmachine met solide metalen hulpstukken. Je kunt de machine nog bekijken op de design afdeling van het nationale museum in Stockholm. Omdat ik zo'n machine niet erfde presenteer ik uitsluitend haverkoeken en een biskwietje.
Bij de Noorse warme maaltijd wordt nog meer koffie gedronken. En dat is maar goed ook want meestal eten de Noren een kartonnen diepvries-pizza of een vis- of vleesbal met een paar aardappelen en een lepeltje groente. Het type maaltijd dat je vroeger nog wel eens in een Nederlands verzorgingshuis of een studenten mensa aantrof.
De Zweden maken iets meer van hun warme maaltijd maar echt feest is het voor Scandinaviërs pas als zij in de open lucht mogen grillen. Hele bakkeukens staan er op het terras van de Scandinavische zomerhuisjes en na een vrije dag liggen in de bossen overal wegwerp-grilletjes met half verbrande worstjes.
De meeste Zweden mogen ook nog 'fika'. Letterlijk betekent dit pauze nemen met een kop koffie en iets lekkers erbij, maar in de praktijk houdt het veel meer in dan dat. Je installeert je voor uren op een terras en praat lang en indringend over het leven!
Noren en Zweden hebben, door het tijdige begin van de werkdag en al die koffie met iets erbij, geen behoefte aan een fatsoenlijk ontbijt. Dat laten ze staan voor bezoekende buitenlanders. Het Scandinavisch ontbijtbuffet is voor ons altijd een geweldig begin van de dag. Uitgebreid, gezond, lekker en met zoveel koffie als je maar lust.

© Roelke Posthumus, 2012