Uit volle borst

Na het zien van de Zweedse speelfilm 'Som i himmelen' (Hemels) wil je meteen bij een koor.
Liefst met als dirigent de hoofdrolspeler Michael Nyqvist, vooral bekend van de verfilming van Stieg Larssons Millennium trilogie.
De film speelt in een klein Zweeds dorpje waar een voormalige bewoner terugkeert na een carrière als beroemd dirigent. Hij wordt gevraagd om het plaatselijk kerkkoortje te leiden en onder zijn leiding leren de koorleden onaards mooi te zingen.
Het is niet vreemd dat 'Som i himmelen' een Zweedse film is want  de Zweden zijn gek op samenzang. Met bloemkransen op het hoofd dansen zij op midzomer hand in hand door een zonnige weide, met kerst verzamelen zij al hun zingende vrienden en familie rond de kerstboom en zodra het weer het toelaat worden in de open lucht opera's en samenzang georganiseerd. In Zweden geen dronken gelal en vals gejoel want er wordt serieus geoefend en veel Zweden zijn lid van een amateur operagezelschap of een zangvereniging. Zingen is in Zweden vooral synoniem met saamhorigheid en met diep menselijke emotie. Een zanger met een diep doorleefde stem, graag ook met een ongelukkig verleden, is het mooiste wat er is. Cornelis Vreeswijk is hier niet voor niets zo beroemd.
Maar is al dit zingen wel verstandig? Zijn de Zweden gelukkiger en gezonder dan de Nederlanders? Uit de Sustainable Society Index (SSI) over 2012 blijkt dat het antwoord positief is. Zweden staat op positie drie voor welzijn – onder meer bepaald door gezondheid en persoonlijke ontwikkeling – terwijl Nederland op plaats acht staat.
Opvallend is overigens dat IJsland de laatste jaren opklom van plaats 5 naar plaats 1. Is een crisis soms goed voor het menselijk welbevinden? Ik hoor mijn grootouders dit gretig beamen. De tweede wereldoorlog was dan weliswaar beroerd maar iedereen voelde zich wel verbonden tegen een gemeenschappelijke vijand. Er was minder lekkers maar er was ook minder ziekte en er werd veel vaker een spelletje gedaan.
Saamhorigheid, het bezit van een sociaal netwerk of desnoods alleen van een partner is beslist zegenrijk voor de gezondheid en het welbevinden van een mens. Maar helpt samenzang daarbij vroegen ook de Zweden zich af. Aan de universiteit van Gothenburg probeerden ze een antwoord te vinden door proefpersonen gezamenlijk te laten neuriën, en in groepjes mantra's en liederen te laten zingen, terwijl vitale functies als ademhaling, bloeddruk en hartslag gemeten werden.
Twee uitkomsten vielen op. In de eerste plaats bleek de hartslag van de proefpersonen tijdens de samenzang meer te gaan variëren en in de tweede plaats bleek hun hartslag meer synchroon te gaan lopen met hun ademhaling. De onderzoekers denken dat dit een positief effect kan hebben op de gezondheid en het welbevinden van mensen omdat een variërende hartslag in verband wordt gebracht met een gezondere bloeddruk - mensen met een vlakke hartslag hebben vaker een te hoge bloeddruk. Nu is het maar de vraag wat hier oorzaak en gevolg is want leidt een hoge bloeddruk tot een vlak hartritme of andersom? Het tweede effect – een hartslag die synchroon gaat lopen met de ademhaling – treedt bijvoorbeeld ook op bij meditatie en zou een rustgevend effect hebben.
Samen zingen geeft je dus een ontspannen en prettig gevoel en is niet verkeerd voor je gezondheid, dit in tegenstelling tot het eenzaam leegdrinken van een krat bier, uren achtereen met je smartphone in de weer zijn of een nog duurdere auto aanschaffen.
Voor Zweden is dit een gewenst onderzoeksresultaat want dit is geen land vol strikte individualisten en een biertap op elke straathoek. Bovendien heeft de economische crisis inmiddels ook Zweden bereikt en is een oppepper op z'n tijd welkom. Een Noor – die volgens de SSI ook hoog scoort op welzijn – mag zijn geluk dan in eenzaamheid op een bergtop of aan een fjord vinden en op die manier een persoonlijke of maatschappelijke crisis het hoofd bieden, een Zweed neemt zijn vrienden bij de hand en zingt uit volle borst!

© Roelke Posthumus, juni 2013